2 augustus 2026. Wie iets bouwt met AI voor het onderwijs, had die datum al jaren in de agenda staan. Het was de dag waarop de Europese AI-verordening (internationaal bekend als de AI Act) écht zou gaan bijten: de dag waarop de zwaarste categorie regels van kracht zou worden, die voor "hoog risico". En AI die leerprestaties beoordeelt, staat nadrukkelijk in die categorie. In ons stuk over de nieuwe Cyberbeveiligingswet beloofden we er een eigen artikel over. Bij dezen. Alleen is het een ander artikel geworden dan we in juli dachten te gaan schrijven. Want zes dagen vóór de deadline drukte Brussel op de sluimerknop.
Wat er ook alweer zou gebeuren
Even terug. De AI-verordening is de Europese wet die AI-systemen indeelt naar risico. Sommige toepassingen zijn verboden, zoals sociale scoring. Voor de meeste AI gelden nauwelijks regels, hooguit transparantie-eisen. En daartussen zit de categorie waar het echte werk zit: hoog risico. Bijlage III van de verordening somt op wat daaronder valt, en het onderwijs staat er prominent in: AI voor toelating tot een opleiding, voor het evalueren van leerresultaten, voor het bepalen van het passende onderwijsniveau en voor surveillance bij toetsen. Logisch ook, want dit zijn systemen die meebeslissen over de schoolloopbaan van een kind.
Voor die categorie schrijft de verordening een stevig pakket voor: aantoonbaar risicobeheer, eisen aan de kwaliteit van de data, logging, technische documentatie, menselijk toezicht en registratie in een Europese databank. Dat pakket zou op 2 augustus 2026 van toepassing worden. Vandaar dat die datum in zoveel agenda's stond, ook in de onze.
En toen kwam de sluimerknop
Op 27 juli 2026, zes dagen voor de deadline, trad de zogeheten Digital Omnibus in werking: Verordening (EU) 2026/1744, een reparatiewet die de AI-verordening op het laatste moment op een aantal punten aanpast. De belangrijkste ingreep: de hoogrisicoverplichtingen voor systemen uit bijlage III gelden niet vanaf 2 augustus 2026, maar vanaf 2 december 2027. Voor AI die is ingebouwd in producten die al gereguleerd zijn, zoals medische apparatuur, werd het zelfs 2 augustus 2028.
De officiële reden: de technische standaarden waarmee bedrijven aan de wet moeten kunnen voldoen, zijn simpelweg niet af. Je kunt moeilijk eisen dat iedereen langs een meetlat gaat liggen die nog getekend wordt. De officieuze reden: een brede Europese vereenvoudigingsagenda, aangejaagd door bedrijven die klaagden dat de regeldruk innovatie smoort. Je kunt er twee dingen van vinden, en allebei zijn ze waar. Het ís zorgvuldiger om een wet pas te laten bijten als de meetlat bestaat. En het ís ongemakkelijk dat de bescherming van leerlingen tegen slechte AI daarmee anderhalf jaar opschuift, terwijl die AI vandaag al in de klas zit.
Wat wél gewoon inging
Wie uit de krantenkoppen concludeert dat de hele wet in de ijskast staat, leest te snel. Op 2 augustus 2026 zijn de transparantieverplichtingen van artikel 50 gewoon van kracht geworden. Kort gezegd: wie met een AI-systeem praat, moet dat kunnen weten. AI-gegenereerde beelden, audio en video, met deepfakes voorop, moeten als zodanig herkenbaar zijn. Aanbieders van systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 de tijd om wat hun systemen genereren als AI-inhoud te markeren. En op overtreding staan boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde omzet. Geen papieren tijger dus.
Daarnaast gold een deel van de wet al langer, en juist dat deel raakt de school direct. De verboden praktijken zijn sinds februari 2025 van kracht. Daar staat iets in wat opvallend weinig docenten weten: AI die emoties van leerlingen afleest, is in het onderwijs gewoon verboden. Geen camera die "betrokkenheid" scoort, geen systeem dat frustratie detecteert bij een toets. Sinds diezelfde datum geldt ook de plicht rond AI-geletterdheid: organisaties die AI inzetten, dus ook scholen, moeten maatregelen nemen om hun mensen te helpen er verstandig mee om te gaan. Sinds de omnibus staat er uitdrukkelijk bij dat ze geen bepaald niveau hoeven te waarborgen. En de omnibus voegde zelf nieuwe verboden toe die per 2 december 2026 gaan gelden, onder meer op zogenoemde nudify-apps die van gewone foto's intieme beelden fabriceren. Iedereen die het nieuws rond scholen een beetje volgt, begrijpt waarom juist het verbod op nudify-apps er versneld doorheen kwam.
Wat betekent dit voor jouw school?
Praktisch gezien: geen paniek, en ook geen champagne. Drie nuchtere constateringen.
Eén: het uitstel is geen vrijbrief. De AI die vandaag leerlingwerk beoordeelt, wordt er op 2 december 2027 niet ineens beter of slechter van. Het enige wat verschuift, is het moment waarop een toezichthouder erom kan vragen. Voor de vraag of een tool goed voor je leerlingen is, was die toezichthouder toch al niet het juiste kompas.
Twee: je eisenlijst verandert niet. De zes vragen die we eerder aan elke edtech-leverancier stelden, over versleuteling, toegang, logging, back-ups, incidenten en het aanspreekpunt, staan volledig los van deze ingangsdatum. Hetzelfde geldt voor de AVG-vragen bij AI-nakijken: die wet is er al jaren en schuift niet op. Wie het uitstel aangrijpt om achterover te leunen, verwart de deadline met de reden.
Drie: het echte huiswerk lag er toch al. De AI-geletterdheidsplicht geldt nu, en het grootste AI-risico op school is nog steeds niet de gereguleerde nakijktool maar de ongereguleerde gewoonte: leerlingwerk dat uit enthousiasme of tijdnood in een gratis chatbot belandt. Eén heldere afspraak over welke tools wél en niet met leerlingwerk mogen, gemaakt vóór het nieuwe schooljaar, doet meer voor je leerlingen dan anderhalf jaar wachten op Brussel.
Onze eigen deadline blijft staan
Dan het deel waar je ons aan mag houden. Wij hebben ons het afgelopen jaar voorbereid alsof 2 augustus door zou gaan: juridisch werk, menselijk toezicht als ontwerpprincipe en de verwerking van leerlingwerk binnen de EU. Die voorbereiding gooien we niet in de ijskast omdat de wet dat wel doet. De kern van de hoogrisicoregels is een mens die het laatste woord houdt, een systeem dat controleerbaar is en data die op orde zijn. Dat zijn bij ons geen afvinkpunten voor de regels, maar productbeslissingen. Braafheid heeft er niets mee te maken. De docent controleert en bepaalt het cijfer; de AI doet het voorwerk. Dat principe hing nooit aan een Brusselse datum, en het gaat er ook niet aan hangen.
Er is bovendien een praktische reden om niet te gaan zitten wachten. Uitgesteld is niet afgesteld: december 2027 komt er gewoon aan, en leveranciers die nu pas beginnen, gaan straks in paniek bouwen wat er allang had moeten staan. Wij zagen bij de Cyberbeveiligingswet al hoe dat gaat: het kaf wordt niet op de ingangsdatum van het koren gescheiden, maar in de jaren ervoor. Vraag je leverancier dus gerust nu al hoe hij ervoor staat. Onze antwoorden staan op de veiligheidspagina, en wie voor zijn school dieper wil graven, krijgt via contact gewoon inhoudelijk antwoord.
En voor jou, docent, verandert er deze zomer helemaal niets. Nakijken met AI werkt in september zoals het in juni werkte: jij beslist, wij doen het voorwerk. De wet mag even sluimeren; jouw leerlingen beginnen gewoon over vier weken.
Veelgestelde vragen
Is de AI-verordening (AI Act) uitgesteld?
Gedeeltelijk. De verplichtingen voor hoogrisicosystemen uit bijlage III, waaronder AI die leerresultaten evalueert, zouden op 2 augustus 2026 van toepassing worden, maar zijn via de zogeheten Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026) verschoven naar 2 december 2027. Voor AI die in gereguleerde producten zit, werd het 2 augustus 2028. De transparantieregels van artikel 50 gelden sinds 2 augustus 2026; aanbieders van generatieve systemen die al vóór die datum op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 de tijd om AI-gegenereerde inhoud te markeren (artikel 50, lid 2). De verboden praktijken gelden sinds februari 2025, op enkele nieuwe verboden na die vanaf 2 december 2026 ingaan. De plicht rond AI-geletterdheid geldt sinds februari 2025, maar is met de omnibus afgezwakt. Wie AI aanbiedt of inzet, zoals een school, moet maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van het personeel te ondersteunen. Eerder moest dat "zoveel als mogelijk" leiden tot "een toereikend niveau"; nu staat er uitdrukkelijk dat geen bepaald niveau gewaarborgd hoeft te worden.
Valt AI-nakijken onder de hoogrisicocategorie van de AI-verordening?
Bijlage III van de verordening merkt AI-systemen die leerresultaten evalueren aan als hoog risico. Wij gaan ervan uit dat dat ook voor Corrigo geldt en richten het product daarop in, uitstel of niet. De AI doet het voorwerk; de docent controleert en bepaalt het cijfer.
Welke AI-regels gelden sinds 2 augustus 2026 wél?
De transparantieverplichtingen van artikel 50: wie met een AI-systeem praat, moet dat kunnen weten, en AI-gegenereerde beelden, audio en deepfakes moeten als zodanig herkenbaar zijn (aanbieders van systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 de tijd voor de markering). Op overtreding staan boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde omzet. Daarnaast golden de verboden praktijken (waaronder emotieherkenning in het onderwijs) en de AI-geletterdheidsplicht al sinds februari 2025.
Wat moet mijn school nu al doen met AI-geletterdheid?
Artikel 4 van de AI-verordening geldt sinds februari 2025. Sinds de Digitale omnibus inzake AI (27 juli 2026) vraagt het van organisaties die AI inzetten, zoals scholen, dat ze maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen; een bepaald niveau hoeven ze niet te waarborgen. Voor een school betekent dat praktisch: weet welke AI-tools er in huis gebruikt worden, spreek af welke wél en niet met leerlingwerk mogen, en zorg dat docenten de basis snappen: wat AI kan, waar het de mist ingaat en wanneer je het niet moet vertrouwen. Eén studiemiddag en één helder A4 brengen je verder dan een dik beleidsstuk dat niemand leest.
Verandert het uitstel iets aan wat ik van een AI-leverancier mag eisen?
Nee. Een verwerkersovereenkomst, verwerking binnen de EU, niet trainen op leerlingwerk, afscherming op gegevensniveau en een docent die het laatste woord houdt: die eisen komen niet voort uit een ingangsdatum, maar uit het feit dat het om gegevens en schoolloopbanen van kinderen gaat. Een leverancier die pas beweegt als een wet hem dwingt, vertelt je daarmee precies hoe hij over jouw leerlingen denkt. Hoe wij scholen hierin meenemen, lees je op de pagina Voor scholen.
Bronnen: Verordening (EU) 2024/1689 (AI-verordening, oorspronkelijke tekst), artikelen 4, 5, 6, 50 en 113 en bijlage III; Verordening (EU) 2026/1744 (Digitale omnibus inzake AI), onder meer het nieuwe artikel 111, lid 4, Publicatieblad van de Europese Unie van 24 juli 2026. Citaten zijn letterlijk.