De herfstvakantie is in zicht, en bij een flink deel van de docenten ligt er nog een stapel die niet op tijd slinkt. De eerste toetsen van het jaar zijn net afgenomen of al terug, de rapportvergadering wacht niet, en het gewone programma loopt gewoon door. Wie dit al een paar jaar doet, kent het moment: de vraag of je de stapel vóór de vakantie wegwerkt, of dat hij gewoon meegaat.
Dat is geen incident. Het is een vast punt in het jaar, elk jaar weer, en toch wordt er zelden hardop over gesproken — alsof het een persoonlijk planningsprobleem is, en niet een terugkerend patroon dat gewoon bij het vak hoort.
De keuze die niemand benoemt
Er zijn eigenlijk maar twee routes. De eerste: alles afronden vóór de vakantie begint, wat betekent dat de laatste dagen ervoor worden opgeofferd aan avonden met de stapel. De tweede: de stapel gaat mee, wat betekent dat een deel van de vakantie alsnog nakijkwerk is — alleen dan zonder het ritme van de schoolweek om het behapbaar te houden.
Beide routes hebben een prijs. Wie vóór de vakantie alles afrondt, betaalt die prijs vooraf, in slaap en in geduld. Wie de stapel meeneemt, betaalt hem tijdens de vakantie, in de vorm van een rugzak die nooit helemaal leeg is. Geen van beide is fout; het is een afweging die bij dit vak hoort, en die in geen enkele functieomschrijving staat.
Waarom dit juist nu zwaarder aanvoelt
Begin oktober is een bijzonder moment in de jaarcyclus. Bij een nieuwe klas heb je nog geen vaste maatstaf opgebouwd — het eerste cijfer van het jaar mist nog een ijkpunt, en dat maakt elke toets uit deze periode net iets arbeidsintensiever dan een toets in februari bij een klas die je al kent. Tegelijk ligt het PTA er inmiddels, dus de planning voor het hele jaar staat al vast, met herkansingen en vervolgtoetsen die een plek hebben gekregen in een rooster dat geen rekening hield met een drukke week.
Het is dus niet alleen dat er toevallig veel werk is vóór deze vakantie. De eerste weken van het schooljaar vragen structureel meer denkwerk per toets, en dat moment valt precies samen met de eerste vakantie die daar iets aan zou moeten doen.
Wat wel helpt, en wat niet
Een stapel sneller wegwerken door hem anders te lezen, helpt wél. Kijk een toets per vraag na in plaats van per leerling: dan houd je één maatstaf scherp in je hoofd, in plaats van dertig keer te wisselen van beoordelingskader. Een correctiemodel met voorbeeldantwoorden per vraag, geschreven voordat de stapel op tafel ligt, bespaart je het denkwerk dat anders tijdens het nakijken zelf gebeurt — en dat denkwerk is het deel dat 's avonds het langst duurt.
Wat niet helpt, is de vakantie zelf inkorten door hem vol te plannen. Een docent die de hele vakantie met een stapel op schoot zit, komt niet uitgerust terug, en de klas na de vakantie merkt dat net zo goed als de klas ervoor. Rust is geen luxe die je verdient als het werk op is; het is het deel van je werk dat ervoor zorgt dat je in november weer scherp voor de klas staat.
Waar Corrigo wel bij helpt, en waar niet
Corrigo neemt de keuze tussen doorwerken en rust niet van je over, en doet daar ook geen uitspraak over. Wat het wel doet: bij papieren toetsen legt Corrigo elk antwoord naast jouw correctiemodel en stelt per vraag een score met toelichting voor, zodat het vergelijken — het deel dat bij een stapel de meeste tijd kost — korter duurt. Jij beoordeelt de voorstellen en houdt het laatste woord; er verandert niets aan wie de toets beoordeelt. Met de toetsbouwer leg je het antwoordmodel al vast bij het maken van de toets, zodat het er bij het nakijken al staat in plaats van dat je het er dan nog bij moet bedenken.
Scholen die deze piek voor een hele sectie of een heel team willen verlichten, in plaats van per docent apart, lezen op de pagina voor scholen hoe dat eruitziet.
De stapel vóór de herfstvakantie is geen falen van je planning. Het is een vast onderdeel van het jaar, dat elk jaar om dezelfde twee keuzes vraagt. Wil je weten of het nakijken van jouw papieren toetsen sneller en consistenter kan, zodat die keuze volgend jaar iets minder zwaar uitvalt? Kijk gerust rond op de nakijkpagina — en een prettige vakantie, ook als de stapel dit keer nog niet helemaal op is.